باز نشدن شمع خودرو

باز نشدن شمع خودرو یکی از مشکلاتی است که هنگام سرویس موتور می‌تواند از یک تعویض ساده به یک تعمیر تخصصی تبدیل شود. گیرکردن شمع در سرسیلندر، زنگ‌زدگی رزوه، سفت شدن بیش از حد یا آسیب دیدن بدنه شمع، همگی می‌توانند فرآیند باز کردن آن را دشوار کنند و در صورت استفاده از روش نادرست، به رزوه یا سرسیلندر آسیب بزنند.

برای همین، شناخت علت باز نشدن شمع خودرو و انتخاب ابزار و روش مناسب اهمیت زیادی دارد؛ زیرا هزینه یک اشتباه در زمان باز کردن شمع می‌تواند بسیار بیشتر از هزینه خود شمع باشد.

جالب است بدانید در مقایسه با هزینه‌های سنگین تعمیر سرسیلندر و بازسازی موتور، قیمت انواع شمع خودرو در بازار بسیار ناچیز است؛ بنابراین، نه تنها در زمان باز کردن باید دقت کرد، بلکه هنگام خرید نیز انتخاب یک شمع باکیفیت و متناسب با انجین، هوشمندانه‌ترین سرمایه‌گذاری برای جلوگیری از چنین مشکلاتی است.

دلایل باز نشدن شمع خودرو

پیش از وارد کردن هرگونه فشار به شمع، باید مشخص شود چه عاملی باعث گیرکردن آن شده است. تشخیص صحیح، احتمال آسیب به شمع، رزوه سرسیلندر و ابزار را کاهش می‌دهد:

سفت شدن بیش از حد شمع

یکی از رایج‌ترین موارد در بررسی علت باز نشدن شمع خودرو، نصب شمع با گشتاور نامناسب است. شمع باید مطابق مشخصات سازنده خودرو نصب شود و نمی‌توان یک مقدار ثابت را برای تمام خودروها در نظر گرفت، زیرا نوع موتور، جنس سرسیلندر، قطر و طراحی رزوه و نوع شمع در مقدار گشتاور مؤثر هستند. استفاده از بکس بادی یا اعمال فشار نامناسب یا وارد کردن نیروی بیش از اندازه نیز ممکن است باعث تغییر شکل شش‌ضلعی شمع شود.

زنگ‌زدگی و خوردگی رزوه

نفوذ رطوبت، آلودگی و محصولات خوردگی در محل رزوه می‌تواند اصطکاک میان شمع و سرسیلندر را افزایش دهد. در موتورهایی که شمع های آن صورت غیر اصولی و با مواد شوینده خورنده که باعث اکسید شدن بدنه فلزی و رزوه شمع می شود، شسته شود و یا شمع برای مدت طولانی تعویض نشده باشد، این مشکل اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

نکته: در چنین شرایطی، اعمال نیروی ناگهانی معمولاً انتخاب مناسبی نیست و ممکن است به جدا شدن بخش بالایی شمع یا آسیب رزوه منجر شود.

گیرکردن شمع در سرسیلندر

اگر شمع در قسمت رزوه گیر کرده باشد، وضعیت با زمانی که بدنه یا بخش شش‌ضلعی آن آسیب دیده تفاوت دارد. بنابراین هنگام بررسی علت باز نشدن شمع خودرو باید مشخص شود نیروی واردشده واقعاً به رزوه منتقل می‌شود یا ابزار روی سر شمع لغزش دارد. همچنین تجمع رسوبات احتراقی در برخی قسمت‌های محفظه شمع نیز می‌تواند باز کردن آن را دشوار کند. این موضوع به‌ویژه زمانی اهمیت دارد که شمع مدت زیادی در موتور باقی مانده باشد. استفاده از ابزار استاندارد و تمیز کردن اطراف محل نصب، پیش از شروع کار، به کنترل بهتر فرآیند کمک می‌کند.

روش مناسب برای باز شدن شمع خودرو

برای باز کردن شمع باید از بکس مخصوص شمع که معمولا با اندازه 16 میلی متر برای خودرو های ایرانی و 14 میلی متر برای خودرو های خارجی می باشند ، رابط استاندارد استفاده شود. ابزار باید کاملاً روی قسمت شش‌ضلعی شمع قرار بگیرد، زیرا بکس نامتناسب احتمال هرز شدن یا آسیب دیدن قسمت اتصال را افزایش می‌دهد:

تمیز کردن محل شمع

پیش از باز کردن، اطراف شمع باید تا حد امکان از گردوغبار و آلودگی پاک شود. ورود ذرات به محل بازشده شمع می‌تواند هنگام خارج شدن آن یا بعد از باز کردن، برای موتور مشکل ایجاد کند. این مرحله ساده است اما در تعمیر اصولی اهمیت زیادی دارد.

استفاده صحیح از نیروی بازکننده

اگر شمع گیر کرده است، نباید با ضربه یا افزایش ناگهانی طول دسته ابزار، نیروی بسیار زیادی به آن وارد کرد. چنین روشی ممکن است قسمت شش‌ضلعی شمع را خراب کند یا بدنه آن را تحت تنش قرار دهد.

در شرایطی که رزوه شمع دچار خوردگی شده، حرکت کنترل‌شده و ارزیابی مداوم وضعیت شمع منطقی‌تر از اعمال نیروی مداوم و شدید است. اگر شمع شروع به تغییر شکل کرد، ادامه کار با همان روش می‌تواند آسیب را بیشتر کند و باید فرآیند متوقف و وضعیت قطعه بررسی شود.

نقش روان‌کننده نفوذی در باز کردن شمع

در مواردی که خوردگی خارجی و گیرکردن رزوه، علت باز نشدن شمع خودرو می باشد، استفاده از یک روان‌کننده نفوذی مناسب مانند: wd40 می‌تواند به کاهش اصطکاک  بین رزوه شمع و حدیده سرسیلندر کمک کند. با این حال، این مواد نباید به عنوان راه‌حل قطعی برای تمام انواع علت باز نشدن شمع خودرو در نظر گرفته شوند.

پس از خارج کردن شمع و پیش از نصب مجدد یا جایگزینی آن، حتماً از ابزار فیلر استفاده کنید. فیلرگیری شمع خودرو باعث می‌شود فاصله الکترودها دقیق باشد و احتراق موتور در بهترین حالت خود انجام شود.

راهکار های موجود برای باز کردن شمع بریده شده

در شمع بریده‌شده، قبل از انتخاب ابزار باید مشخص شود شکستگی در قسمت شش‌ضلعی، پوسته فلزی یا بخش رزوه‌دار اتفاق افتاده است. اگر قسمت بالایی شمع جدا شده و پوسته رزوه‌دار همچنان داخل سرسیلندر باقی مانده باشد، استفاده از بکس شمع دیگر کاربردی ندارد و عملیات باید با ابزار استخراج انجام شود:

استفاده از ابزار مته چپ گرد برای شمع بریده شده

مته چپ‌گرد یکی از ابزارهای مفید در استخراج قطعات رزوه‌شده شکسته است. برخلاف مته معمولی، این ابزار با نفوز به درون جسم بریده و با چرخش در جهت مخالف ( خلاف ساعت گرد)، سبب باز شدن پیچ و شمع بریده و.. خواهد شد.

برای استفاده از این ابزار باید یک سوراخ اولیه برای استفاده از استخراج‌کننده ایجاد شود. که در اینجا، در بحث شمع بریده که درون آن سوراخ می باشد لازم نیست.  ابتدا باید چپ گرد را  حتما به صورت عمود و با ضربه های ملایم با چکش به دررون رزوه هدایت کرد، علت استفاده از ضربات چکش این است که به علت طراحی مخروطی شکل چپ گرد، سبب میگردد تا ابزار با فلز قطعه کار درگیر  و مانع سر خوردن شود، در ادامه باید به وسیله: دسته قلاویز، آچار فرانسه و یا قفلی ته ابزار که طراحی مربعی شکل دارد، استفاده و با احتیاط و به آرامی به اعمال فشار در جهت خلاف ساعت گرد نمود، که در نهایت باعث باز شدن باقی ماتده شمع خواهد شد.

استفاده از بکسt55 بلند

این روش در اکثر خودروها انجام پذیر است، که ابزار های مورد نیاز در این روش شامل: چکش، بکس t55 بلند سایز 1.2 اینچ، رابط بکس مناسب 1.2 اینچ و دسته جغجغه با سایز 1.2 اینچ، می باشد.

ابتدا بکس t55 بلند را به رابط متصل نموده و با رعایت زاویه عمودی، با چکش به سمت شمع بریده، چند ضربه ملایم زده تا بکس در حد 5 تا 10 میلی متر وارد بخش داخلی رزوه شمع شود و در ادامه، با اتصال دسته جغجغه به رابط، با اعمال ملایم و مرحله به مرحله ی فشار، به باز کردن شمع خواهیم پرداخت. البته این روش مورد توصیه نمی باشد و در صورت موقعیت اضطراری و نبود مته چپ گرد از این روش استفاده شود، زیرا ممکن است باعث آسیب به بدنه بکس t55 و ایجاد براده در داخل محفظه احتراق و به خطر افتادن سیلندر و سوپاپ ها خواهد شد.

نکات مهم در رابطه با باز کردن شمع

باز کردن شمع، برخلاف ظاهر ساده آن، به رعایت اصول فنی و استفاده از ابزار مناسب نیاز دارد؛ زیرا کوچک‌ترین خطا می‌تواند به رزوه سرسیلندر یا خود شمع آسیب وارد کند:

عدم استفاده از ابزار نامناسب

یکی از اشتباهات متداول، استفاده از بکس یا رابطی است که کاملاً با شمع درگیر نمی‌شود. این کار می‌تواند لبه‌های شش‌ضلعی را آسیب بزند و مشکل را پیچیده‌تر کند.

عدم اعمال ضربه و فشار زیاد

ضربه زدن، استفاده از ابزارهای نامناسب برای افزایش اهرم و تلاش مکرر پس از مشاهده تغییر شکل شمع، از اقداماتی است که احتمال آسیب را افزایش می‌دهد. اگر علت باز نشدن شمع خودرو به خوردگی یا آسیب رزوه مربوط باشد، فشار بیشتر لزوماً مشکل را حل نمی‌کند و تلاش اضافه باعث بریدن شمع خواهد شد.

عدم باز کردن شمع در زمان داغ بودن انجین

کار روی موتور بسیار داغ می‌تواند خطر سوختگی ایجاد کند و در بعضی شرایط نیز اختلاف انبساط حرارتی قطعات، وضعیت باز کردن رزوه را تغییر می‌دهد، به همین دلیل دمای موتور هنگام باز کردن شمع باید سرد باشد، زیرا قطعات فلزی در دمای پایین منقبض می شوند و مانع آسیب به حدیده سرسیلندر و یا بریدن شمع می شود.

رعایت زاویه عمود در استفاده از ابزار خارج کننده

استفاده از روش مته چپ‌گرد و بکس، زمانی نتیجه مطلوب دارد که ابزار دقیقاً در مرکز قطعه هدایت شود، در غیر این صورت باعث بریدن خود چپ گرد و بکس خواهد شد و به باعث اضافه شدن مشکل خواهد که در این موقعیت باید سرسیلندر دمونتاژ و به تراشکاری و مکانیک تحویل داده شود که مستلزم پرداخت هزینه مالی و زمانی خواهد شد.

بررسی وضعیت و تعمیر رزوه سرسیلندر در صورت لزوم

رزوه سرسیلندر محل اتصال مکانیکی شمع است و آسیب آن می‌تواند تعمیر را از تعویض ساده شمع به عملیات تخصصی‌تر تبدیل کند. اگر هنگام باز کردن شمع احساس شود که رزوه در حال آسیب دیدن است، ادامه اعمال نیرو تصمیم مناسبی نیست.

در صورت آسیب دیدن رزوه، نوع تعمیر به طراحی سرسیلندر و میزان آسیب بستگی دارد. در برخی موارد تعمیر رزوه با ابزار تخصصی امکان‌پذیر است.

بعد از خارج کردن شمع چه کنیم؟

اگر پس از باز کردن شمع گیر کرده، مشاهده کردید که الکترودها سالم هستند و فقط دچار رسوبات کربنی و دوده شده‌اند، نیاز به تعویض فوری نیست. در چنین شرایطی، یادگیری روش شستشوی شمع خودرو به شما کمک می‌کند تا با پاکسازی اصولی، عملکرد موتور را بدون هزینه اضافی به حالت ایده‌آل برگردانید.

جمع‌بندی

باز نشدن شمع خودرو مشکلی نیست که بتوان برای تمام خودروها یک راهکار ثابت برای آن تعیین کرد. علت باز نشدن شمع خودرو ممکن است از سفت شدن بیش از حد و خوردگی رزوه تا آسیب دیدن قسمت شش‌ضلعی یا شکستن شمع متفاوت باشد؛ به همین دلیل تشخیص وضعیت قطعه پیش از اعمال نیروی بیشتر اهمیت اساسی دارد. استفاده از ابزار مناسب، رعایت اصول نصب، توجه به دستورالعمل سازنده و توقف به‌موقع هنگام مشاهده نشانه‌های آسیب، مهم‌ترین اصول جلوگیری از خسارت بیشتر هستند.

در صورتی که نیاز به راهنمایی دارید، کارشناسان یدکی تو آماده ارائه مشاوره تخصصی به شما هستند.